CÁCH NHẬN BIẾT VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ RUỒI ĐỤC QUẢ GÂY HẠI TRÊN CÂY TÁO

Cây Táo là loại cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao, dễ trồng, có thị trường tiêu thụ ổn định, thích hợp cho mọi loại đất trồng. Tuy nhiên những năm gần đây tình trạng sâu bệnh nhất là ruồi đục quả gây hại thường xuyên, gây ảnh hưởng nặng nề đến hiệu quả kinh tế cho người trồng. Để hạn chế thiệt hại do ruồi đục quả gây ra, đồng thời phát huy hết tiềm năng năng suất, chất lượng cây táo, nhằm nâng cao thu nhập cho người dân và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Quảng Bình đưa ra cách nhận biết và biện pháp phòng trừ ruồi đục quả trên cây Táo như sau:

1. Đặc điểm hình thái:

- Loài Bactrocera dorsalis Hendel: Trưởng thành toàn thân có màu vàng sậm, mặt lưng bụng có màu nâu sáng và có hình ô van. Đốt bụng thứ III đến đốt bụng thứ V có vệt hình chữ T mảnh liên tục và có màu sậm ngả đen. Mảnh lưng ngực giữa thường có màu tối sậm và có hai sọc dọc ở hai bên lưng và hai sọc này có màu vàng. Mặt có 2 đốm màu đen khá to và có hình dạng không tròn. Chân có màu thiên về vàng sáng ngoại trừ đốt chày chân trước và đốt chày chân sau có màu nâu đậm. Phía ngoài đùi trước có vết đốm sẫm màu.

- Loài Bactrocera correcta Bezzi: Trưởng thành có màu vàng, mặt lưng ngực giữa màu đen, kích thước cơ thể thường nhỏ hơn so với loài Bactrcera dorsalis. Ở mặt có một vệt nằm ngang màu đen. Mảnh lưng ngực giữa màu vàng nâu và có hai sọc dọc rộng hai bên có màu vàng. Cánh trong, khi đậu 2 cánh giang ngang vuông góc với thân, ở đỉnh cánh có một chấm đen nhỏ. Mặt trên của các đốt bụng có vệt sẫm màu hình chữ T khá rõ.

2. Đặc điểm phát sinh gây hại:

Trưởng thành cái đẻ trứng vào trong phần thịt dưới vỏ quả. Trứng nở thành ấu trùng và ấu trùng sống ở trong quả, ăn và phá hoại phần thịt quả, làm quả non biến dạng, quả chín bị thối, ủng và rụng. Quả bị ruồi đục quả gây hại thường phải tiêu hủy.

Ấu trùng ruồi đục quả tồn tại trong quả táo nên có thể là rào cản đối với xuất khẩu quả tươi, nếu đó là đối tượng kiểm dịch thực vật của nước nhập khẩu.

3. Biện pháp quản lý:

- Thời vụ: Trường hợp hộ nông dân áp dụng lưới chắn côn trùng, có thể cắt cành vào thời vụ có giá bán cao để nâng cao hiệu quả kinh tế. Tuy nhiên, trường hợp hộ nông dân không có điều kiện bao lưới thì nên cắt cành từ tháng 5 đến tháng 8 để hạn chế ruồi đục quả và sâu đục quả gây hại.

- Mật độ cành, đốn đau và để cành cấp 2 với số lượng 5 cành/cây nếu mật độ trồng với hàng cách hàng 5m, cây cách cây 4m hoặc mật độ tương đương. Nếu mật độ trồng dày hơn thì giảm số cành cấp 2 trên cây để đảm bảo độ thông thoáng cho vườn táo.

- Lượng phân bón cho 1ha táo ở giai đoạn kinh doanh trong một năm là 20 tấn phân chuồng hoai mục + 160kg P₂O₅ (1000 kg super lân) + 280kg N (600kg Ure) + 360kg K₂O (600kg KCL) + 10 kg phân bón lá Canxi Bo.

- Cách bón:

+ Bón lót: Toàn bộ phân chuồng hoai mục + lân, trước giai đoạn đốn táo khoảng 7-10 ngày, kết hợp xới xáo và lấp phân.

+ Bón thúc: Chia làm 3 lần bón, phân được bón rải đều trên rãnh giữa hai hàng cây táo, sau mỗi lần bón phân cần tiến hành xới xáo lấp đất và tưới nước.

Lần 1: Sau khi đốn táo, thu gom hết cành trong vườn, bón 1/3 urê + 1/3 kali clorua.

Lần 2: Trước khi cây ra hoa rộ (khoảng 60-70 ngày sau cắt cành), bón 1/3 urê + 1/3Kali clorua.

Lần 3: Sau khi cây đậu quả xong (khoảng 110-130 ngày), bón hết lượng phân hóa học còn lại.

+ Tiến hành bổ sung phun phân bón lá khi cây bắt đầu hình thành nụ hoa:10-15 ngày phun 1 lần và ngừng phun phân bón lá trước thu hoạch 15 ngày.

- Biện pháp tưới nước: Bằng cách phun mưa cục bộ kết hợp với tưới tràn sau các lần bón phân và xới xáo đất.

- Biện pháp vật lý cơ giới:

+ Bao lưới chắn côn trùng: Sử dụng lưới chắn côn trùng chuyên dụng, tiến hành bao lưới kín vườn táo, ở giai đoạn đầu vụ chú ý mở lưới để cho cây táo ra hoa đậu quả thuận lợi và bao lưới lại sau khi cây táo đậu quả khoảng 25-26 ngày (việc bao lưới cần xử lý trước khi quả táo bị ruồi đục quả gây hại). Nhà lưới có chiều cao tối thiểu là 3,5m.

+ Sau khi bao lưới, thường xuyên kiểm tra đồng ruộng nếu phát hiện quả táo bị nhiễm ruồi đục quả thì tiến hành tiêu hủy triệt để bằng cách thu gom vào túi nilon, buộc chặt và đem ra khỏi vườn để chôn lấp tiêu diệt ấu trùng. Việc tiêu hủy cây ký chủ phụ của ruồi đục quả trong vườn táo được tiến hành khi cây ra hoa đậu quả.

- Bẫy trưởng thành ruồi: Tiến hành dùng kết hợp các loại bẫy ruồi đục quả trong vườn táo như sau:

+ Dùng bẫy chuyên dụng có chứa hoạt chất Methyl Eugenol (Vizubon-D), treo bẫy cách mặt dưới giàn táo khoảng 10-15cm với mật độ 30-50 bẫy/ha và 2 tuần bổ sung 1-2 ml Methyl Eugenol/1 bẫy, kết hợp với vệ sinh bẫy. Đặc biệt lưu ý tại cửa ra vào vườn táo cần phải treo 1-2 bẫy.

+ Bẫy dính màu vàng treo cách mặt dưới giàn táo khoảng 10-30cm, với mật độ 80-100 bẫy/ha (kích thước bẫy 50-60cm x 20cm), tiến hành treo xen kẽ với các bẫy khác.

- Biện pháp sinh học:

Bảo vệ và lợi dụng các loài thiên địch bằng cách trồng xen cây đậu đen với cây táo (sau khi bón phân thúc lần 1 tiến hành gieo đậu đen với 30kg/ha), để thu hút, duy trì và khích lệ hoạt động của các loài thiên địch. Hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật có ảnh hưởng đến quần thể thiên địch.

- Biện pháp hóa học:

Khi mật độ ruồi đục quả cao, giai đoạn quả già chưa chín, phun trừ ruồi và dòi bằng các thuốc bảo vệ thực vật chứa hoạt chất Cyromazine trong một số thuốc như: Trigard 100SL, Zingard 80WG ... ở thời điểm ruồi trưởng thành rộ 1-3 ngày, vừa đẻ trứng hay trứng vừa nở./.

Đàm Thúy - Trung tâm Cung ứng dịch vụ công